نماد اعتماد الکترونیکی
ارتباط با ما
نمابر: 32859855 - 025
پست الکترونیکی: sec.qm@acecr.ac.ir

مسابقه کتابخوانی ویژه ولادت با سعادت امام حسن مجتبی (ع)
نوشته شده توسط : modir در 8-03-1397, 14:39   نظرات :0   بازدیدها: 162

مسابقه کتابخوانی ویژه ولادت با سعادت امام حسن مجتبی (ع)مسابقه کتابخوانی ویژه ولادت با سعادت امام حسن مجتبی (ع) روز شنبه 12 خرداد ماه از ساعت 13 تا 15 بصورت آنلاین در جهاددانشگاهی واحد استان قم برگزار خواهد شد و اعضای این واحد در این مسابقه به رقابت خواهند پرداخت.

از جهادگران محترمی که تمایل دارند در مسابقه شرکت نمایند دعوت می‌شود با مطالعه زندگی نامه امام حسن مجتبی (ع) در روز و ساعت مقرر آماده پاسخگویی به سوالات آزمون مسابقه کتابخوانی در وبسایت جهاددانشگاهی واحد استان قم باشند.


از اینجا وارد مسابقه شوید




زندگی نامه امام حسن مجتبی(ع)


امام حسن(ع) دومین امام شیعیان، فرزند امام علی(ع) و نواده پیامبر اکرم(ص) است. آن حضرت در ۱۵ رمضان، سال ۳هجری در مدینه متولد شدند.مدت امامت آن حضرت ۱۰ سال و طی سالهای 40 تا 50 هجری است؛ حضرت۷ ماه خلیفه مسلمانان بود.اهل سنت او را آخرین خلیفه از خلفای راشدین می دانند.

بنابر گزارش‌های تاریخی، نام «حسن» را پیامبر(ص) برای او برگزید و او را بسیار دوست داشت. او هفت سال از عمر خود را با پیامبر(ص) همراه بود و در بیعت رضوان و ماجرای مباهله با مسیحیان نجران حضور داشت.

واژه «حَسَن» به معنای نیکو است. این نام را پیامبر(ص) برای او برگزید. بنابر برخی روایات، این نامگذاری به فرمان الهی انجام شد. نام‌های حسن و حسین معادل شَبَّر و شَبیر (یا شَبّیر)، نام پسران هارون است که قبل از اسلام نزد مردم عرب سابقه‌ای نداشت.

کنیه ایشان را «ابومحمد» و «ابوالقاسم» گفته‌اند و برای ایشان القابی همچون مجتبی (برگزیده) و سَیّد (سرور) و زَکیّ (پاکیزه) برشمرده‌اند. القابی نیز مشترک میان حسنین است از جمله «سیّد شباب اهل الجنة» و «ریحانة نبیّ الله» و «سبط». در روایتی از پیامبر(ص) آمده است: «حسن یکی از اسباط است». واژه سبط را در روایات و برخی آیات قرآن به معنای امام و نَقیبی دانسته‌اند که از طرف خداوند برگزیده شده و از نسل پیامبران است.

کودکی حضرت

اطلاعات تاریخی چندانی در خصوص دوران کودکی حضرت گزارش نشده است ولی از مهم‌ترین حوادث این دوره، می توان به حضور ایشان به همراه پدر و مادر و برادرگرامی شان در ماجرای مباهلهٔ پیامبر(ص) با مسیحیان نجران اشاره کرد. ایشان و امام حسین(ع) مصداق واژه «اَبناءُنا» در آیه مباهله معرفی شدند. به گفته سید جعفر مرتضی ایشان در بیعت رضوان نیز حضور داشت و با پیامبر بیعت کرد. برخی آیات قرآن درباره او و دیگر اصحاب کساء نازل شده است. گفته‌اند که ایشان در هفت سالگی در مجلس پیامبر(ص) حضور می‌یافت و آنچه بر پیامبر وحی می‌شد را برای مادرگرامی شان حضرت زهرا(س) بازگو می‌کرد.

از سلیم بن قیس (درگذشته اواخر قرن اول هجری) نقل شده است پس از رحلت رسول خدا(ص) که ابوبکر خلافت را به دست گرفت، حسن بن علی به همراه پدر، مادر و برادرش، شبانه به درِ خانه انصار می‌رفتند و آنان را به یاری امام علی(ع)، فرامی‌خواندند. همچنین گفته اند او به نشستن ابوبکر بر منبر پیامبر(ص) اعتراض داشت.

امامت

امام حسن بن علی دومین امام شیعیان هستند. ایشان بعد از شهادت امام علی (ع) در ۲۱ رمضان سال ۴۰ق، به امامت رسید و به مدت ۱۰ سال این مقام را بر عهده داشت. شیخ کلینی در کتاب کافی مجموعه روایات مربوط به نصب امام حسن بن علی به امامت را گردآوری کرده است. بر اساس یکی از این روایات، امام علی(ع) پیش از شهادت و در حضور فرزندان خود و بزرگان شیعه، کتاب و سلاح (از ودایع امامت) را به فرزندش حسن داد و اعلام کرد که پیامبر به او فرمان داده که حسن را وصیّ خود قرار دهد. بنابر روایتی دیگر، امام علی هنگام حرکت به سوی کوفه برخی از ودایع امامت را نزد ام سلمه امانت گذاشت و امام حسن پس از بازگشت از کوفه، آنها را از وی تحویل گرفت. شیخ مفیدنیز در کتاب ارشاد گفته است امام حسن(ع) وصیّ پدرش در میان فرزندان و اصحاب وی بوده است.

همچنین برای امامت حسن بن علی(ع)، به برخی روایات پیامبر(ص) همچون «اِبنای هذانِ امامان قاما او قَعَدا (ترجمه: این دو پسرم، امام هستند خواه قیام کنند یا نکنند) »و نیز حدیث دوازده خلیفه استدلال شده است. امام حسن در چند ماه اولیه دوران امامت، ساکن کوفه و عهده‌دار منصب خلافت بود. و پس از واگذاری خلافت به معاویه تا پایان عمر در مدینه ساکن شد.

 

همسران و فرزندان حضرت

همسران:

در این زمینه گزارش های تاریخی متعددی وجود دارد و با توجه به اینکه برخی از معاندین آمارهای دور از ذهنی نیز در این زمینه ذکر کرده اند و شایعات بسیاری نیز در این زمینه شکل گرفت که با هیچ ادله تاریخی و عقلی قابل اثبات نیست ولی این مساله را باید با توجه به فرهنگ غالب در زمان صدر اسلام که تکرر ازدواج مرسوم بوده است باید در نظر گرفت.

همسران آن حضرت که اسمشان در تار ی خ ذکر شده است عبارتند از:

1- جعده بنت اشعث .

2- ام عبد الله که دختر شلیل بن عبدالله

3- مادر حضرت قاسم (ع) که کنیز بوده

4- عا یشه الخثعم ی ه

5- خوله الفزار ی ه

6- ام کلثوم دختر فضل بن عباس

7- ام اسحاق دختر طلحة بن عبدالله تم ی می

8- ام بش ی ر دختر ابی مسعود انصاری.

9- هند دختر عبدالرحمن بن ابی بکر

10- زنی از دختران عمرو ابن أه ی م المنقوی

11- زنی از دختران زراره

12- زنی از طا یفه ثقیف که فرزندی بنام عمر بدنیا آورد.

13- زنی از طا یفه بنی شیبان از آل همام.

لازم به تذکر است همه ا ین زنان در یک زمان همسر آن حضرت نبوده بلکه بعد از اینکه بعضی از دنیا رفته اند حضرت با بعضی د یگر ازدواج کرده اند.

 

فرزندان و نسل امام حسن (ع):

شیخ طبرسی فرزندان امام حسن(ع) را ۱۶ نفر دانسته و ابوبکر را نیز از فرزندان وی برشمرده است که در واقعه عاشورا به شهادت رسید.

نسل امام حسن (ع) از حسن مثنی، زید، عمر و حسین اثرم ادامه یافت. نسل حسین و عمر پس از مدتی از بین رفت و تنها نسل حسن مثنی و زید بن حسن باقی ماند. فرزندان ایشان را سادات حسنی می‌نامند. بسیاری از آنها در طول تاریخ تحرکات اجتماعی و سیاسی داشته‌ و در سده دوم و سوم، قیام‌هایی بر ضد حکومت عباسی انجام داده و حکومت‌هایی در نقاط مختلف کشورهای اسلامی بر پا کرده‌اند. این سلسله از سادات در برخی مناطق به شُرَفاء معروف‌‌اند.

 

فضایل امام حسن(ع)

بر اساس گزارش های متعدد تاریخی امام حسن بن علی(ع) از نظر ظاهری و رفتاری، شبیه‌ترین فرد به رسول خدا(ص) بود. او قامتی متوسط و محاسنی انبوه داشت. و به رنگ سیاه خضاب می‌کرد. فضایل فردی و اجتماعی او در منابع اسلامی گزارش شده است:

فضایل فردی

علاقه وافر پیامبر به حضرت امام حسن(ع) در منابع بسیاری گزارش شده است . روایات فراوانی از محبت رسول خدا(ص) به نوه خود حسن بن علی(ع) وجود دارد. نقل شده که پیامبر(ص) در حالی که حسن(ع) را بر دوش خود حمل می‌کرد، می‌گفت: خدایا من او را دوست دارم، پس تو نیز او را دوست بدار. گاه که پیامبر(ص)در نماز جماعت به سجده می‌رفت، او بر پشت ایشان سوار می‌شد و پیامبر سر از سجده برنمی‌داشت تا او پایین آید و وقتی اصحاب از علت طولانی شدن سجده می‌پرسیدند، می‌گفت می‌خواستم به دلخواه خود پایین آید.

در فرائد السمطین آمده است که پیامبر(ص) درباره او فرمود: او سرور جوانان بهشت و حجت خدا بر امت است... هر که از او پیروی کند از من است و هر که از او سرپیچی کند، از من نیست.

امام حسن(ع) در قرآن

امام حسن بن علی(ع) جزو اهل بیت پیامبر(ص) است که به گفته مفسران، آیاتی از قرآن درباره آنان نازل شده است، از جمله آیه اطعام که بنابر روایات شیعه و اهل سنت، درباره اهل بیت نازل شده و یکی از فضایل آنان به شمار می‌آید. همچنین بسیاری از مفسران با استناد به روایاتی گفته‌اند که شان نزول آیه مودت، اهل بیت پیامبر(ص) هستند. این آیه، مزد رسالت پیامبر را مودت اهل بیت دانسته است. در آیه مباهله نیز که در ماجرای مباهله پیامبر با مسیحیان نجران نازل شد، امام حسن و برادرش، مصداق واژه «اَبناءنا» معرفی شده‌اند.

همچنین آیه تطهیر در مورد اصحاب کسا نازل شده که امام مجتبی یکی از آنان بوده است. به این آیه برای اثبات عصمت اهل بیت استدلال شده است.

سفرهای مکرر به حج با پای پیاده

امام مجتبی(ع) بارها پیاده به حج رفت و از او نقل شده است که می‌گفت از پروردگارم شرم دارم که او را ملاقات کنم ولی به سوی خانه او گام برنداشته باشم. گفته اند ایشان 15 یا ۲۰یا ۲۵ بار پیاده به حج رفت، در حالی که بهترین شتران به دنبال او در حرکت بودند.

بردباری بی حد و حصر

در منابع اسلامی گزارش‌هایی درباره بردباری ایشان آمده و جضرت را «حلیم» خوانده‌اند. در برخی منابع اهل سنت آمده است مروان بن حکم که با او دشمنی می ورزید و مانع از دفن او کنار پیامبر شد، در تشییع جنازه‌اش شرکت کرد و زیر تابوت را گرفت. وقتی به او اعتراض شد که تو حسن بن علی را در زمان حیاتش می‌آزردی، گفت من کسی را می‌آزردم که بردباری‌اش همسنگ کوه‌ها بود. نقل شده است که مردی شامی امام حسن را دید و شروع به ناسزاگویی کرد. امام مجتبی پس از آنکه آن مرد ساکت شد، به او سلام کرد و با لبخند گفت: گویا در این شهر، غریب هستی. سپس به او گفت هر نیازی که داشته باشی ما برآورده می‌کنیم. آن مرد گریست و گفت خدا بهتر می‌داند رسالتش را کجا قرار دهد (اشاره دارد به اینکه امام حسن فرزند پیامبر است و خداوند می‌دانسته که نبوت را در چه خانواده‌ای قرار دهد).

ترس و خشیت الهی

هنگامی که وضو می‌گرفت، مفاصل او به لرزه می‌افتاد و رنگ چهره‌اش زرد می‌شد ... و چون به ورودی مسجد می‌رسید، می‌گفت: ای نیکوکار! خطاکار به درگاه تو آمده، پس بدی‌هایم را در مقابل خوبی‌هایت نادیده بگیر.

 

فضایل اجتماعی

شهرت به بخشندگی فراوان در راه خدا و کمک به مردم

منابع اسلامی، امام دوم شیعیان را فردی بخشنده و گشاده دست معرفی کرده و او را «کریم» و «سخیّ» و «جواد» خوانده‌اند. نقل شده است که ایشان دو بار کل دارایی‌اش را در راه خدا بخشید و سه بار نیز اموالش را دو قسمت کرد: نیمی برای خود و نیمی برای نیازمندان. در مناقب ابن شهرآشوب آمده است در سفر امام حسن(ع) به شام، معاویه بارنامه‌ای شامل اموالی فراوان به او تقدیم کرد. وقتی از نزد معاویه بیرون آمد، خدمتکاری کفش‌ او را تعمیر کرد. امام آن بارنامه را به او بخشید. نیز گفته‌اند روزی امام حسن شنید مردی دعا می‌کند که خدا به او ده هزار درهم بدهد. پس به خانه رفت و آن مبلغ را برای او فرستاد. بخاطر همین بخشندگی فراوان، او را «کریم اهل بیت» لقب داده‌اند(البته این لقب در روایات دیده نمی شود.)

همچنین گزارش‌هایی از کمک کردن او به مردم وجود دارد، حتی نقل شده است که اعتکاف و طواف را نیمه کار رها می‌کرد تا نیاز دیگران را برآورده کند و دلیل این کار را حدیثی از پیامبر(ص) برمی‌شمرد که هر کس حاجتی از برادر مؤمنش برآورده کند، مانند کسی است که سالیان دراز به عبادت مشغول بوده است.

فروتنی با زیردستان

گفته‌اند روزی گذرش به تهیدستانی افتاد که تکه‌های نان می‌خوردند. وقتی او را دیدند دعوتش کردند تا با آنان همسفره شود. او از اسب پیاده شد و همراه آنان نان خورد و همگی سیر شدند. سپس آنان را به میهمانی خود دعوت کرد و به آنان غذا و لباس بخشید. نیز روایت شده است خدمتکارش خطایی کرد که سزاوار مجازات بود. آن خدمتکار به امام حسن گفت: «و العافین عن الناس» حسن بن علی(ع) گفت: از تو گذشتم. خدمتکار ادامه داد: «و الله یحب المحسنین» امام مجتبی فرمود: تو در راه خدا آزاد هستی و دو برابر دستمزدی که به تو می‌دادم، به تو می‌بخشم.

جایگاه اجتماعی

از برخی اخبار تاریخی برمی‌آید که امام حسن(ع) دارای جایگاه اجتماعی خاص بوده است. بنابر گزارش ابن سعد (درگذشته ۲۳۰ق) وقتی مردم در مراسم حج، حسن بن علی را می‌دیدند، برای تبرک جستن به سوی او هجوم می‌بردند تا جایی که حسین بن علی(ع) به کمک چند نفر دیگر، جمعیت را از او دور می‌کردند. همچنین نقل شده که ابن عباس با وجود آنکه از بزرگان اصحاب بود[و از نظر سن نیز بزرگتر از امام حسن بود، هنگام سوار شدن او بر اسب، رکاب را برای او می‌گرفت.

 

میراث علمی و معنوی امام حسن(ع)

مجموع روایات نقل شده از او در زمینه‌های گوناگون را نزدیک به ۲۵۰ حدیث برشمرده‌اند. بخشی از این روایات، مربوط به خود امام حسن است و بخشی را وی از رسول خدا(ص) و امام علی(ع) و فاطمه زهرا(س) روایت کرده است.

در کتاب مسند الامام المجتبی(ع) سخنان و نامه‌های نقل شده از حسن بن علی گردآوری شده است. این سخنان در قالب، خطبه، موعظه، گفتگو، دعا، مناظره و مسائل اعتقادی و فقهی، همراه با سند ذکر شده است. در کتاب بلاغة الامام الحسن نیز این روایات همراه با اشعار منسوب به امام مجتبی(ع) گردآوری شده است.

آیت الله احمدی میانجی در کتاب مکاتیب الائمة، ۱۵ نامه از حسن بن علی(ع) برشمرده که از این تعداد، ۶ نامه به معاویه، ۳ نامه به زیاد بن ابیه، یک نامه به اهل کوفه و یک نامه برای حسن بصری است. میانجی همچنین ۷ وصیت از امام حسن به امام حسین، محمد حنفیه، قاسم بن حسن و جنادة بن ابی امیه جمع‌آوری کرده است.

عزیزالله عطاردی نام ۱۳۸ نفر از کسانی که از امام مجتبی(ع) روایت کرده‌اند، جمع‌آوری کرده است. شیخ طوسی نیز ۴۱ نفر را به عنوان اصحاب او نام برده است.

 

مرجعیت علمی

گزارش‌هایی از جلسات مستمر امام حسن(ع) در مدینه برای آموزش و هدایت مردم وجود دارد، از جمله ابن سعد (درگذشته ۲۳۰ق) و بلاذری (درگذشته ۲۷۹ق) و ابن عساکر (درگذشته ۵۷۱ق) نقل کرده‌اند که حسن بن علی نماز صبح را در مسجد النبی می‌خواند و تا طلوع آفتاب به عبادت می‌پرداخت و سپس بزرگان و حاضران در مسجد نزد او می‌نشستند و به بحث و گفتگو می‌پرداختند. او بعد از ظهر نیز همین برنامه را داشته است. در کتاب الفصول المهمة نیز آمده است حسن بن علی در مسجد پیامبر می‌نشست و مردم بر گرد او حلقه می‌زدند و او به پرسش‌های آنان پاسخ می‌گفت.

در عین حال به گفته مهدی پیشوایی، حسن بن علی(ع) در این دوره با نوعی انزوای ناخواسته و همچنین بی‌اقبالی مردم رو به رو بوده است که در به انحراف رفتن اخلاقی جامعه آن روز نقش داشت.

 

دوران کوتاه خلافت

امام حسن مجتبی از ۲۱ رمضان سال ۴۰ق به مدت ۶ الی ۸ ماه خلیفه مسلمانان بود. اهل سنت او را با توجه به حدیثی منسوب به پیامبر(ص)، آخرین خلیفه از خلفای راشدین دانسته‌اند. خلافت او با بیعت مردم عراق و همراهی سایر سرزمین‌های اطراف آغاز شد. اهالی شام به رهبری معاویه با این خلافت مخالفت کردند. معاویه با همراهی سپاهیانی از شام به جنگ اهل عراق آمد. این جنگ در نهایت به صلح و واگذاری خلافت به معاویه، نخستین خلیفه اموی انجامید.

 

شهادت حضرت

منابع تاریخی، سال شهادت امام حسن(ع) را به اختلاف، ۴۹ یا ۵۰ یا ۵۱ هجری ذکر کرده‌اند. نقل‌های دیگری نیز وجود دارد. برخی پژوهشگران با استناد به قراینی، سال ۵۰ را درست دانسته‌اند.

در مورد ماه وقوع آن، منابع شیعه، ماه صفر و اکثر منابع اهل سنت، ماه ربیع الاول را گزارش داده‌اند. روز شهادت نیز در منابع شیعی متفاوت نقل شده است: بسیاری همچون شیخ مفید و شیخ طوسی و طبرسی و ابن شهرآشوب، روز ۲۸ صفر را ذکر کرده‌اند. در مقابل، شهید اول روز ۷ صفر و کلینی روز آخر صفر را ذکر کرده است. البته پژوهشگران تاریخی روز 28 صفر را به عنوان روز شهادت حضرت ذکر کرده اند.

در ایران روز ۲۸ صفر به عنوان رحلت پیامبر(ص) و شهادت امام مجتبی(ع) تعطیل رسمی است و مردم به عزاداری می‌پردازند، ولی در برخی از کشورها از جمله عراق، روز ۷ صفر برای امام حسن عزاداری می‌شود. در حوزه علمیه نجف از زمان‌های دور، ۷ صفر را روز شهادت می‌دانسته‌اند و در حوزه علمیه قم نیز از زمان عبدالکریم حائری، این روز برای اقامه عزا تعطیل بوده است.

نظرات
نام:
ایمیل:
نظر شما:
پر رنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | درج شکلک قرار دادن لینک URLقرار دادن آدرس محافظت شده انتخاب رنگ | اضافه کردن متن پنهان اضافه کردن نقل قول تبدیل نوشته های انتخاب شده به الفبای روسی درج spoiler
کد امنیتی: شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.
بارگزاری مجدد کد